Konsultacja psychiatryczna Koszalin

Disulfiram (Antabus, Anticol w Polsce) odkryto w latach 40. XX wieku jako efekt uboczny stosowania w przemyśle gumowym. Pracownicy fabryk gumy zauważyli nietolerancję alkoholu, badania wykazały, że disulfiram blokuje enzym dehydrogenazę aldehydową w wątrobie. W wyniku tego metabolizm alkoholu zatrzymuje się na poziomie aldehydu octowego, którego nagromadzenie wywołuje silną reakcję ogólnoustrojową. Forma doustna (Anticol w tabletkach 250 mg) wymaga codziennego przyjmowania, co u pacjentów z uzależnieniem jest problematyczne (pomijanie dawek w dniach planowanego picia). Forma implantu (Esperal) eliminuje ten problem, lek powoli uwalnia się przez 8-12 miesięcy, niezależnie od woli pacjenta. Lekarz psychiatra dobiera formę w zależności od profilu pacjenta oraz oczekiwań.

Nalmefen (Selincro) jako jedyny lek anti-craving stosowany w Polsce jest zarejestrowany do modelu redukcji szkód, czyli ograniczenia picia bez wymagania pełnej abstynencji. Pacjent przyjmuje lek 1-2 godziny przed planowanym piciem alkoholu, mechanizm blokady receptorów opioidowych ogranicza ilość wypitego alkoholu w danym epizodzie. Model redukcji szkód jest skuteczny u pacjentów ambiwalentnie nastawionych do pełnej abstynencji, u pacjentów ze średnio nasilonym uzależnieniem oraz w fazie wczesnej leczenia, jako most prowadzący do pełnej abstynencji. Lekarz psychiatra w koszalińskim gabinecie omawia z pacjentem oba modele (pełna abstynencja vs redukcja szkód) i pomaga wybrać formułę dopasowaną do potrzeb klinicznych.

Klinicznie udokumentowane jest, że około 60-70% pacjentów z uzależnieniami ma co najmniej jedno współistniejące rozpoznanie psychiatryczne. Najczęstsze: depresja jedno- albo wieloepizodowa (40% pacjentów z uzależnieniem od alkoholu), zaburzenia lękowe (30%), ADHD u dorosłych (15%), zaburzenia osobowości (20-30%), PTSD (15%, więcej u kobiet). Leczenie wymaga równoległej pracy nad oboma rozpoznaniami. SSRI (sertralina, escitalopram) o niskim potencjale interakcji są pierwszego wyboru przy depresji towarzyszącej uzależnieniu. Stymulanty w ADHD u dorosłych z uzależnieniem stosowane są ostrożnie, czasem zastępowane przez atomoksetynę (Strattera) o niższym potencjale uzależniającym. Praca terapeutyczna obejmuje EMDR przy PTSD, DBT przy zaburzeniach osobowości, CBT przy zaburzeniach lękowych.

Telekonsultacja psychiatryczna w Polsce dopuszczona jest prawnie od 2018 roku, rozwinięta po pandemii COVID-19. Lekarz może wystawić receptę elektroniczną, zwolnienie elektroniczne oraz prowadzić pacjentów stabilnych klinicznie. Granice telemedycyny: pacjent w fazie ostrej dekompensacji (myśli samobójcze aktywne, psychoza, majaczenie alkoholowe) wymaga konsultacji stacjonarnej albo skierowania do oddziału szpitalnego. Pierwsza wizyta z pełną oceną stanu somatycznego również zazwyczaj stacjonarna. Telekonsultacje optymalne są dla pacjentów w fazie stabilnego leczenia, dla wizyt kontrolnych, dla korekty farmakoterapii oraz dla pacjentów z odleglejszych miejscowości (Wałcz, Szczecinek, Połczyn-Zdrój, Darłowo, Sławno), gdzie dojazd zimowy bywa utrudniony przez warunki pogodowe na trasach S6 oraz S11. Koszaliński oddział prowadzi obie formy, decyzja podejmowana jest indywidualnie.

Internetowe Konto Pacjenta (IKP) prowadzone przez Ministerstwo Zdrowia daje pacjentowi dostęp do swojej dokumentacji elektronicznej (e-recepty, e-skierowania, e-ZLA, wyniki badań NFZ). Logowanie przez Profil Zaufany albo przez bankowość elektroniczną. IKP dostępne także w aplikacji mobile na iOS oraz Android. Pacjent może udostępnić dostęp do swojej dokumentacji lekarzowi w czasie wizyty (jednorazowy kod), co ułatwia ocenę historii leczenia. Lekarz w koszalińskim gabinecie korzysta z IKP w wybranych przypadkach, gdy pacjent przekazuje dostęp, dla weryfikacji wcześniej przepisywanych leków, badań laboratoryjnych albo wcześniejszych e-skierowań.